Powstanie Wielkopolskie 1918 r. – zapomniane zwycięstwo

Obchodzimy 98. rocznicę zrywu niepodległościowego, który jako jeden z nielicznych zakończył się sukcesem. Janikowianie brali czynny udział w walkach o przyłączenie do odradzającej się Polski.


Powstanie Wielkopolskie 1918 r. – Pamiętamy!


Powstanie Wielkopolskie wybuchło 27 grudnia 1918 r. w Poznaniu i trwało aż do 16 lutego 1919 r. Był to jeden z nielicznych zrywów w historii Polski, który zakończył się powodzeniem. Mimo tak istotnej roli dla ustanowienia późniejszych granic II Rzeczypospolitej – duża część społeczeństwa nie posiada wystarczającej wiedzy na jego temat.
Przypomnijmy, że wojska powstańcze wyzwoliły spod panowania pruskiego niemal całą Wielkopolskę i znaczną część Kujaw.

Powstańcy Wielkopolscy w okopach – styczeń 1919 r., Adam Szelagowski “Wiek XX” – Warszawa 1937


Powstanie Wielkopolskie 1918 r.Wyzwoliciele Kujaw


Inowrocław i okoliczne miejscowości spod panowania pruskiego wyzwolili ochotnicy, na których czele stanął Paweł Cyms. Młody podporucznik po zwycięskiej bitwie o Gniezno wyruszył w kierunku stolicy Kujaw Zachodnich. Właśnie tam stacjonował 140. pułk piechoty, będący poważnym zagrożeniem dla odzyskanych już terenów. Przez miasto przebiegały także kluczowe dla pruskiej armii połączenia drogowe i kolejowe, których zdobycie uniemożliwiało nadejście oddziałów garnizonów wojskowych z Bydgoszczy i Torunia.

Armia “wyzwoliciela Kujaw” z dnia na dzień powiększała swoje zasoby ludzkie werbując mężczyzn z regionu, m.in. Janikowa. I tak, oswobodzono Trzemeszno, Mogilno, Strzelno, Kruszwicę… Czas walki o Inowrocław zbliżał się jednak nieuchronnie. 4 stycznia 1919 r. powstańcy ruszyli do zajęcia pozycji na obrzeżach miasta. 5 stycznia oficjalnie rozpoczęło się powstanie. Zajęto Mątwy oraz zaplanowano konfrontację z dwóch stron, wschodniej i zachodniej.

Tajny Komitet Obrony Inowrocławia również włączył się do działań o charakterze powstańczym. Atak na pozycje niemieckie rozpoczął się od strony ul. Padarewskiego. Zdeterminowani Polacy byli nieustępliwi w dążeniach niepodległościowych, masowo stawiali opór nieprzyjacielowi. Po licznych potyczkach, 6 stycznia powstańcy dumnie wkroczyli do śródmieścia. Inowrocław po latach represji i niewoli znów był Polski. Podczas starć o miasto zginęło 47 powstańców, 120 odniosło rany.


Powstanie Wielkopolskie 1918 r. – Powstańcze Janikowo


Przez Janikowo przebiegała bardzo istotna linia kolejowa, która łączyła Poznań z Inowrocławiem. 4 stycznia 1919 r. w przeddzień próby odzyskania stolicy Kujaw Zachodnich, pobliskiego miasta, grupa powstańców z Janikowa dokonała odbicia mostu kolejowego, dworca i poczty. Przejęcie mostu było niezwykle istotne dla wydarzeń w Inowrocławiu, ponieważ pruskie wojska straciły możliwość szybkiego transportowania żołnierzy w miejsce zrywu. Walki w Janikowie nie trwały długo i zakończyły się powodzeniem. Akcją dowodził Ludwik Gajewski.

Wielu mieszkańców Janikowa dołączyło do marszu Pawła Cymsa na Inowrocław. Janikowianie wykazywali się niezwykłym heroizmem i bohaterstwem walcząc na kilku frontach.

Z naszym miastem związany był Paweł Cyms. Przez 12 lat w Janikowie mieszał gen. Stanisław Taczak – pierwszy generalny dowódca Powstania Wielkopolskiego.

Dom gen. Stanisława Taczaka, Tomasz Pietrala “ejanikowo.pl” – Janikowo 2016

T.P.

Share on Facebook0Tweet about this on Twitter0Share on Google+0Email this to someonePrint this page